ԹՎԱՅԻՆ ՏՆՏԵՍՈւԹՅԱՆ ՍՏՎԵՐՈւՄ ՄՆԱՑԱԾ ՍԵՐՈւՆԴԸ

Կենսաթոշակառուների, նպաստառուների և հաշմանդամների անկանխիկ գնումներից հետվճարը մեծ նշանակություն ունի այս կատեգորիաների քաղաքացիների համար, սակայն ծրագրի շահառուների համար ստեղծված պայմանները հեռու են բավարար լինելուց։

2026թ․ ապրիլից կենսաթոշակների և նպաստների վճարումները կառավարության որոշմամբ դարձավ 100 տոկոս անկանխիկ։ Այս փոփոխությամբ նպատակ էր դրված զերծ մնալ անկանխիկ վճարումներից, որի ժամանակ թոշակ բաժանողները չարաշահումներ էին կատարում, մյուս կողմից խրախուսվում էր անկանխիկ գնումները։ Այստեղ 2 խնդիր էր լուծվում, մասնավորապես՝ առևտրի բնագավառում կրճատվում էր ստվերը, մյուս կողմից օգնություն էր բանկային համակարգին ակտիվանալու համար։

Կառավարությունը, այս գործընթացներին զուգահեռ, մինչև 7-12 հազար դրամով բարձրացրեց կենսաթոշակները և նպաստները։ Միևնույն ժամանակ արձանագրեց, որ թոշակառուն և նպաստառուն ստանում են նվազագույն սպառողական զամյուղից ավելի գումար։ Հարկ է նշել, որ 2026թ․ հունվար-մարտ ամիսներին պարենային զամբյուղի ամսական գինը, ըստ Վիճակագրական կոմիտեի տվյալների, կազմել է 40,323․6 դրամ, իսկ նվազագույն սպառողական զամբյուղի գինը՝ 74,598․7 դրամ։

Կառավարությունը, ընդառաջ գնալով կենսաթոշակառուների և նպաստառուների դժգոհությանը, որ ոչ բոլոր բնակավայրերում կան բանկոմատներ, որոշմամբ նախատեսեց 1000-ից ավելի բնակիչ ունեցող բնակավայրերում բանկոմատների առկայություն։
Թոշակառուներից շատերը հնարավորություն չունեն հեշտությամբ կանխիկացնելու իրենց թոշակը, իսկ շատերը չգիտեն ինչ է հետվճարը, քանի որ երբեք չեն ստացել։

Շատ թոշակառուներ, մինչև հերթական թոշակը, պարտքեր են կուտակում և առաջին հնարավորության դեպքում շտապում են վերադարձնել պարտքը։ Ասվածի վկայությունն են թոշակների ստացման օրը բոլոր բանկերին կից բանկոմատներում կուտակումները։
Քաղաքաբնակները, ունենալով հետվճարից օգտվելու հնարավորություն, չեն օգտվում ամենատարբեր պատճառներով։ Սակայն այլ է հեռավոր փոքր գյուղերի թոշակառուների վիճակը, հատկապես 1000 բնակիչը չհաղթահարած գյուղերինը։ Չկա բանկոմատ, չկա մթերային խանութ, չկա միջհամայնքային տրանսպորտ։ Միայն կա բանկային քարտ, որով կարող ես առևտուր անել կամ թոշակը կանխիկացնել։

Արմավիրի մարզի Բագարան գյուղում կան թոշակառուներ և նպաստառուներ, չկա բանկոմատ։ Կա մեկ խանութ, որտեղ տեսականին շատ համեստ է, և գյուղացիները խանութից հիմնականում, գնումներ են կատարում այն ժամանակ, երբ դատարկ են ինչպես գրպանները, այնպես էլ՝ բանկային քարտը։
Երբ խանութի վաճառողին հարցրեցին, թե արդյո՞ք գյուղի թոշակառուներն ունեն հնարավորություն կատարելու անկանխիկ գնումներ, կատակի տալով ասաց՝ արդյոք սա անկանխիկ չէ և ցույց տվեց պարտքի հաստափոր տետրը։

Հայաստանի մոտ 490 բնակավայր չի հաղթահարում 1000 բնակիչ ունենալու շեմը։ Կան նաև բնակավայրեր, որոնք հաղթահարում են այդ շեմը, սակայն չունեն բանկոմատ։
Փոքր գյուղերի թոշակառուների մեկնաբանությամբ, գյուղից քաղաք կամ բանկոմատով բնակավայր գնացողներին խնդրում են ամբողջ թոշակը կանխիկացնեն։ Շատ թոշակառուներ ունեն տեսողության և այլ առողջական խնդիրներ, հնարավորություն չունեն օգտվելու բանկի հավելվածներից և չգիտեն որքան է քարտում առկա գումարի մնացորդը։ Այս կատեգորիայի մարդիկ գերադասում են կանխիկացնել իրենց ամբողջ թոշակը, որ հնարավորություն ունենան բալանսավորել ծախսերն ամբողջ ամսվա կտրվածքով։

Հեռավոր գյուղերն ունեն նաև որակյալ կապի խնդիր, որը առիթ է վաճառողների համար հրաժարվել անկանխիկ գործարք կատարելուց։ Այս ռիսկը հաշվի առնելով, թոշակառուները պահեստային տարբերակ պետք է ունենան վճարում կատարելու համար։
Պետական մակարդակով յուրաքանչյուր նախաձեռնություն պետք է անցնի ռիսկերի գնահատման փուլ և պետք է առավելագույնս հավասար պայմաններ ստեղծի շահառուների համար։